Δεν είναι εμπορεύσιμη η ψυχή μου

 

Συνέντευξη στο δημοσιογράφο Λεωνίδα Φιλοκόζη για το KRITI360.GR

Η ανάρτηση ΕΔΩ

Τα τραγούδια ΕΔΩ

“Δεν είναι εμπορεύσιμη η ψυχή μου” – Τραγούδια ΑΙ που μοιάζουν αληθινά δημιουργεί και… απελευθερώνει ο Λεωνίδας Μανωλικάκης | Συνέντευξη

Αν πατήσετε play στο βίντεο που θα βρείτε παρακάτω, κλείσετε τα μάτια σας και αφεθείτε στον ήχο, είναι πιθανό να μη διακρίνετε ότι στην πραγματικότητα το τραγούδι δεν το ερμηνεύει κάποιος καλλιτέχνης. Ούτε συγκρότημα υπάρχει για να παίξει τη μουσική.

Ολόκληρο το κομμάτι έχει δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και είναι μόνο ένα από εκείνα που τους τελευταίους μήνες έχει ανεβάσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Λεωνίδας Μανωλικάκης.

Ηθοποιός, σκηνοθέτης και άνθρωπος του θεάτρου γενικότερα, ο κ. Μανωλικάκης έχει χρησιμοποιήσει τελευταία τις δυνατότητες που δίνει το ΑΙ σε όποιον θέλει να εκφραστεί μουσικά και το αποτέλεσμα, χωρίς υπερβολή, αφήνει βαθιά εντύπωση.

Ο κ. Μανωλικάκης, μιλώντας στο kriti360.gr και τον Λεωνίδα Φιλικόζη, εξήγησε ποιος… τραγουδάει τελικά, πώς δημιουργεί τα μουσικά αυτά κομμάτια, από πού αντλεί έμπνευση ο ίδιος.

Απάντησε όμως και στο αν η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί πια και την εργασία των καλλιτεχνών, αλλά και αν ο ίδιος σκοπεύει να εκμεταλλευτεί εμπορικά αυτή τη μορφή έκφρασης που τώρα αναδεικνύει.

Η γέννηση ενός τραγουδιού… ΑΙ

-Ποιος τραγουδάει τελικά;

-Μου έχουν στείλει πάρα πολλά μηνύματα και μου λένε ‘τι ωραία που τραγουδάς’. Λέω “παιδιά δεν είμαι εγώ”. Γι’ αυτό έχω βάλει τον “Αία”. Ο A.I.as τι σημαίνει; Artificial Intelligence Assistant. Όλα τα κείμενα είναι ηχογραφημένα από μένα ως λόγος, ως ομιλία, όχι ως τραγούδι. Αλλά με τη συναισθηματική φόρτιση που πρέπει να έχουν αυτά τα λόγια στο τραγούδι. Από εκεί και πέρα του λες “πάρε τη φωνούλα μου, πάρε την ερμηνεία μου, πάρε το συναίσθημά μου”.

-Και τραγουδάει το ΑΙ;

-Και τραγουδάει το ΑΙ. Του ορίζεις όμως πώς θες να τραγουδήσει. Το AI δεν καταλαβαίνει, ούτε συναισθήματα έχει. Δεν καταλαβαίνει τη λέξη αγάπη, δεν καταλαβαίνει τη λέξη μίσος. Αν το αφήσεις ελεύθερο θα βγάλει ένα πράγμα το οποίο είναι τελείως flat. Δεν θα σου μιλάει στην καρδιά, δεν θα περάσει τίποτα κάτω. Οπότε του ορίζεις συναίσθημα και από εκεί και πέρα του ορίζεις και τη μουσική επίσης.

Του ορίζεις κάθε λέξη, κάθε πρόταση, κάθε στίχο, πώς να τον πει και τι ένταση και τι συναίσθημα πρέπει να έχει. Του ορίζεις το είδος της μουσικής, πόσα και ποια όργανα θες να έχει.

-Όταν λέμε ορίζεις τη μουσική, τι εννοούμε;

-Είναι λίγο στην τύχη όλο αυτό. Το παίζεις στα ζάρια. Όσο πιο ακριβή περιγραφή του κάνεις, τόσο καλύτερο αποτέλεσμα θα έχεις, πιο κοντά σε αυτό που εσύ θέλεις. Δεν θα είναι αυτό ακριβώς που θέλεις. Όμως θα είναι 90% κοντά. Θα πιάσει την ιδέα. Όμως αν οι στίχοι που έχεις είναι μισή σελίδα, οι οδηγίες που του δίνεις είναι ένα εικοσάφυλλο τετράδιο.

-Και μετά κάνεις διορθώσεις επί ενός αποτελέσματος που σου δίνει;

-Ευτυχώς έχω φτάσει σε ένα σημείο που με την πρώτη ή το πολύ με τη δεύτερη το βγάζει. Έχω μάθει πώς να το ορίζω ακριβώς. Αλλά πήρε πολύ χρόνο και προσπάθεια.

-Πόσο χρόνο παίρνει να δημιουργηθεί ένα τραγούδι;

-Τώρα θα σου πω ένα μήνα.

-Από πού κι ως πού ξαφνικά τραγούδια μέσα από AI;

-Αυτό το παλεύω τώρα μία τριετία. Καταρχάς οι στίχοι και τα κείμενα είναι γραμμένα πάρα πολλά χρόνια πίσω. Από  παιδί πάντα μου άρεσε να γράφω. Και μην ξεχνάς ότι στο επάγγελμα το δικό μου, την υποκριτική και τη σκηνοθεσία, είσαι μέσα στα βιβλία, είσαι μέσα στη λογοτεχνία, οπότε είχες πολλά ερεθίσματα να γράψεις.

Δεν είχα ποτέ σκοπό να εκδώσω ένα βιβλίο, δεν θεωρώ τον εαυτό μου ποιητή ή συγγραφέα ή κάτι τέτοιο. Όταν όμως προχωράει η τεχνολογία, σου δίνει μια δυνατότητα να το δεις και λίγο διαφορετικά κι είπα να το δοκιμάσω.

-Πάντως αν δεν ήξερα ότι τα τραγούδια αυτά έχουν δημιουργηθεί μέσω ΑΙ, θα δυσκολευόμουν πολύ να το αντιληφθώ.

-Πολλά τραγούδια ξεκινάνε και ακούς μια φωνή σαν από το πηγάδι, η οποία στην πορεία αναπτύσσεται, εξελίσσεται σε κάτι πολύ διαφορετικό. Ή σε ένα τραγούδι έχει μία άρια κάποια στιγμή που λες καλά, τι αναπνοή έχει αυτός ο άνθρωπος; Από εκεί μπορείς να αντιληφθείς ότι δεν είναι άνθρωπος. Αλλά πράγματι έχουν προχωρήσει πολύ τα μοντέλα.

-Είναι πνευματική απασχόληση όλο αυτό; Ή απλά μια εργασία όπου γίνεσαι ένας τεχνικός AI που παράγει τραγούδια;

-Είναι καθαρά δημιουργική εργασία, δημιουργική και πνευματική. Θέλει κόπο. Πρέπει να βάλεις το μυαλό σου να σκεφτεί. Εκτός αν δεν θέλεις να σκεφτείς και του λες κάνε ό,τι καταλαβαίνεις. Αλλά αν θες αποτέλεσμα το οποίο να έχει μέσα κάτι δικό σου, πρέπει να ασχοληθείς. Άρα είναι μία πνευματική εργασία.

Σε κάνει να σκεφτείς το πώς θα δομήσεις ένα τραγούδι σε στίχους. Δηλαδή όταν βλέπεις ότι πας να ερμηνεύσεις ένα τραγούδι και κάπου κάτι δεν πάει καλά, καταλαβαίνεις ότι φταίει η λέξη.

-Σε κάνει καλύτερο στιχουργό;

-Ναι, σαφώς. Γιατί καταλαβαίνεις πώς πάει το πράγμα δηλαδή. Και βέβαια αυτό εξαρτάται από το είδος μουσικής που θέλει.

Βεβαίως, υπάρχει ένας κίνδυνος να παρασυρθείς και να χάσεις τον εαυτό σου. Να χάσεις τη δική σου προσωπικότητα. Εκεί είναι το παιχνίδι όλο. Δηλαδή πρέπει να προστατεύσεις κατά κάποιο τρόπο τη δική σου προσωπικότητα, να μην αφήσεις το AI να γίνει κυρίαρχος πάνω σου. Πρέπει να μάθεις να το χαλιναγωγείς.

Δημιουργικότητα για κάποιους, απειλή για άλλους;

-Επειδή ανεβάζετε τα τραγούδια και στο YouTube και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τι σας λένε γι’ αυτά;

Ευτυχώς ακούω πολύ καλά σχόλια. Βεβαίως, υπάρχουν και οι άνθρωποι που δικαίως ανησυχούν για το πού πάει όλο αυτό.

Πρέπει να ξέρεις το εξής. Κανείς και τίποτα δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Η ψυχή που θα βγάλει ας πούμε ο μουσικός μέσα από το πιάνο, μέσα από την κιθάρα του ή το σαξοφώνο του,

Σίγουρα λοιπόν η αυθεντικότητα ενός κομματιού που έχει γραφτεί από μουσικό δεν μπορεί να την έχει το AI. Εντάξει; Από την άλλη μεριά όμως, δυστυχώς είναι και κάποιοι άνθρωποι που φτιάχνουν τραγούδια στο AI και μετά τα μεταφέρουν στη σκηνή, πάνω και σε συναυλίες από δω και από εκεί. Εγώ δεν επιθυμώ φυσικά να χάσει κάποιος καλλιτέχνης τη δουλειά του, αλλά είναι κάτι το οποίο εξελίσσεται ραγδαία. Το φοβάμαι το τι αποτέλεσμα και πού θα μας οδηγήσει τελικά όλο αυτό.

-Κινδυνεύουν τα καλλιτεχνικά επαγγέλματα από το ΑΙ; Τραγουδιστές, εικαστικοί;

-Τα πάντα απειλούνται. Ακόμα και στη φωτογραφία, βλέπουμε εικόνες που είναι τελείως fake, τελείως ψεύτικες και δημιουργούνται και παρεξηγήσεις και καταστάσεις και λανθασμένες εντυπώσεις και είναι όλα από AI. Δηλαδή βλέπεις κάτι και λες “δεν ξέρω αν είναι αλήθεια ή ψέμα”. Έχει τελείως περάσει το όριο. Δηλαδή θεωρώ ότι πρέπει να μπει μια διπλή ασφάλεια. Θεωρώ ότι όποιος βγάζει κάτι το οποίο είναι δημιούργημα AI πρέπει να αυτό να αναφέρεται ξεκάθαρα.

-Από τα τραγούδια που ετοιμάσατε το τελευταίο διάστημα ή και από το σύνολό τους, ποια θα ξεχωρίζατε;

– Το “Ούτε το όνομά σου” μ’ αρέσει πάρα πολύ. Πάρα πολύ. Γράφτηκε με αφορμή το “Πανηγύρι” του Ζαν Κοκτώ. Από εκεί το πήρα, από τον μονόλογο αυτόν. Το πρώτο πρώτο, το “Έχω κάτι να σου πω” μ’ αρέσει. Αλλά δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω. Στο “Φύσα Αγέρα” που μ’ αρέσει πάρα πολύ, μου έστελναν μηνύματα κάτι εβδομηντάρηδες  και έλεγαν “αυτό το τραγούδι είναι για μένα που ετοιμάζομαι”. Λέω “βρε παιδιά, δείτε το λίγο αλλιώς”.

-Τι θα ακολουθήσει;

Έχω πολύ υλικό χωρισμένο σε ενότητες. Τώρα η πρώτη ενότητα είναι το “Έχω κάτι να σου πω” που έχει να κάνει πιο πολύ με τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου, τις αναζητήσεις του, τις ανησυχίες του. Το δεύτερο πακέτο θα έχει γέλιο. Είναι τα αστεία πράγματα, εντός εισαγωγικών, της ιστορίας, της καθημερινότητας. Έχουμε όμως ακόμα.

-Έχετε σκοπό να τα προωθήσετε εμπορικά κάποια στιγμή;

-Όχι. Πάρτε το, ακούστε το. Έχω τα δικαιώματα του τραγουδιού προφανώς αλλά είναι κάτι το οποίο είναι για μένα, αφορά εμένα. Εμπορική χρήση δεν θέλω να κάνω. Δεν είναι εμπορεύσιμη η ψυχή μου.