Λεωνίδας Μανωλικάκης

  Υπάρχει μια στιγμή στη σκηνή που δεν ακούγεται τίποτα, κι όμως όλα μιλούν. Η ανάσα πριν από τη λέξη, το βλέμμα που αργεί μισό δευτερόλεπτο, το χέρι που δεν ξέρει αν πρέπει να αγγίξει ή να αποτραβηχτεί. Εκεί, μέσα στην παύση, κρίνεται η τέχνη. Όχι από το πόσο ωραία ειπώθηκε μια ατάκα, αλλά από το αν ειπώθηκε ως ανάγκη. Από το αν γεννήθηκε, όπως γεννιέται στη ζωή ένα «σ’ αγαπώ», ένα «φοβάμαι», ένα «δεν αντέχω άλλο», όχι σαν επίδειξη, αλλά σαν γεγονός. Η αλήθεια στη σκηνή δεν είναι ρεαλισμός. Δεν είναι η φωτογραφία της καθημερινότητας, ούτε η μίμηση μιας «κανονικής» συμπεριφοράς. Είναι κάτι βαθύτερο. Είναι εσωτερική αναγκαιότητα. Να φαίνεται ότι αυτό που συμβαίνει δεν θα μπορούσε να συμβεί αλλιώς. Να νιώθει ο θεατής ότι ο ηθοποιός δεν «παίζει» ένα συναίσθημα, αλλά το βιώνει, αποκτά υπόσταση, γίνεται κοινός τόπος, μια γέφυρα ανάμεσα σε «ξένες» ζωές. Ο άνθρωπος, από τη φύση του, κουβαλάει ρόλους. Στη δουλειά, στο σπίτι, στις σχέσεις, φοράει λόγια και συμπεριφορές όπως φοράει ρούχ...

Στις 10 Δεκεμβρίου, η γη μοιάζει να κρατά για λίγο την αναπνοή της. Σαν να περιμένει να ακούσει αν οι άνθρωποί της θυμούνται ακόμη το νόημα της λέξης «αξιοπρέπεια». Σε κάθε πόλη, σε κάθε μικρό χωριό, κάποια φωνή ψιθυρίζει πως κανείς δεν γεννιέται για να ζει στη σκιά, πως ο κόσμος ανοίγει όταν ανοίγει η καρδιά του ανθρώπου προς τον άλλον. Μέσα στα βλέμματα των παιδιών που ονειρεύονται, στις χειρονομίες των ανθρώπων που βοηθούν, στα βήματα όσων αρνούνται την αδικία, γεννιέται ξανά η υπόσχεση μιας πιο φωτεινής ημέρας. Η Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι υπενθύμιση για το οτι η ελευθερία δεν χαρίζεται... κατακτιέται, οτι η ισότητα δεν είναι πολυτέλεια.... είναι θεμέλιο και οτι ο σεβασμός δεν είναι επιλογή... είναι χρέος. Και κάθε φορά που ένας άνθρωπος υψώνει το ανάστημα της ψυχής του απέναντι στο άδικο, ο κόσμος κάνει ένα μικρό βήμα εμπρός. Ένα βήμα προς την ημέρα που τα δικαιώματα δεν θα χρειάζονται υπεράσπιση, γιατί θα έχει γίνει τρόπος ζωής.

  Την 9η Δεκεμβρίου, ο κόσμος ξυπνά με μια σιωπή πιο βαριά από τη νύχτα. Δεν είναι αργία. Δεν είναι γιορτή. Είναι εκείνη η λεπτή, σχεδόν αόρατη γραμμή ανάμεσα στη μνήμη και τη λήθη, ανάμεσα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στο άβυσσο της βαρβαρότητας. Στα βιβλία της ιστορίας θα τη βρεις γραμμένη με ψυχρά γράμματα: «Διεθνής Ημέρα Μνήμης και Αξιοπρέπειας των Θυμάτων Γενοκτονίας». Μα πίσω από τις λέξεις αυτές δεν υπάρχουν απλώς γεγονότα. Υπάρχουν πρόσωπα. Ένα παιδί που δεν πρόλαβε να μεγαλώσει. Μια μητέρα που σφίγγει στο στήθος ένα όνομα, για να μην το σβήσει ο χρόνος. Ένας ηλικιωμένος που περπατά χαμένος στις πλατείες και κοιτάζει τα περιστέρια, με τα μάτια καρφωμένα σε άλλον αιώνα. Κάθε γενοκτονία είναι ένα δάσος κομμένο στη ρίζα. Γλώσσες που μπορεί να μην ειπωθούν ποτέ ξανά, τραγούδια που δεν θα βρουν φωνή, παραδόσεις, όνειρα, ιστορίες που χάθηκαν πριν προλάβουν να ειπωθούν. Γι’ αυτό η μνήμη δεν είναι μόνο χρέος προς τους νεκρούς. Είναι προστασία για τους ζωντανούς. ...

Η τέχνη γεννιέται πάντα από μια σιωπή. Από εκείνη την αδιόρατη στιγμή που ο άνθρωπος δεν βρίσκει πια λέξεις για να αντέξει τον κόσμο και αντί για λόγια, απλώνει το χέρι του σ’ ένα χαρτί, σ’ ένα μουσικό όργανο, σ’ ένα κομμάτι πηλό, σ’ ένα σώμα που κινείται πάνω στη σκηνή. Δεν είναι πολυτέλεια η τέχνη. Είναι ανάγκη. Σαν το νερό και τον καθαρό αέρα, ξεπλένει από μέσα μας τη σκόνη της καθημερινότητας, τις έγνοιες που βαραίνουν, τα «πρέπει» που στοιβάζονται στο στήθος. Μπροστά σε μια ζωγραφιά, σε ένα ποίημα, σε μια μελωδία, ο χρόνος χαλαρώνει. Η ψυχή βρίσκει έναν ρυθμό πιο ήσυχο, πιο ανθρώπινο. Ό,τι μας πληγώνει, ό,τι δεν τολμάμε να ειπωθεί δυνατά, παίρνει μορφή  και παίρνοντας μορφή, γίνεται λίγο πιο υποφερτό. Η τέχνη δεν ακυρώνει τον πόνο. Τον αγκαλιάζει. Μέσα από έναν ρόλο στο θέατρο, ξαναζούμε τα τραύματά μας, αλλά αυτή φορά μέσα στο φως, με θεατές. Με την αίσθηση πως «δεν είμαι μόνος». Σ’ ένα τραγούδι, κάποιος άγνωστος έχει ήδη πονέσει όπως εγώ, έχει ήδη βρει τις νότες για να χωρέσ...

  Κάθε χρόνο, στις 5 Δεκεμβρίου, ανάβει μια αόρατη φλόγα στον χάρτη του κόσμου. Δεν τη βλέπεις στις ειδήσεις, ούτε τη μετράς με αριθμούς. Τη νιώθεις όμως εκεί όπου ένας άνθρωπος σταματά για να βοηθήσει έναν άλλον, χωρίς να περιμένει τίποτα σε αντάλλαγμα. Την Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντισμού δεν την φωτίζουν πυροτεχνήματα, αλλά μικρές, αθόρυβες πράξεις. Ένα χέρι που σηκώνει έναν άνθρωπο όρθιο. Μια αγκαλιά που φτάνει λίγο πριν τα δάκρυα. Ένα «με χρειάζεσαι;» που σπάει τη σιωπή της μοναξιάς. Εθελοντής είναι αυτός που λέει «είμαι εδώ» όταν όλοι οι άλλοι κοιτούν αλλού. Είναι η ήσυχη φωνή που ψιθυρίζει: «ο κόσμος μπορεί να γίνει λίγο καλύτερος, αρκεί να δοκιμάσουμε». Ο εθελοντής δεν έχει στολή, ούτε τίτλο. Φοράει τα καθημερινά του ρούχα και κουβαλάει μαζί του μόνο την απόφαση να μη συνηθίσει την αδιαφορία. Πηγαίνει εκεί όπου λείπει κάτι: ένα πιάτο φαγητό, ένα βιβλίο, μια κουβέρτα, μια λέξη παρηγοριάς. Και αφήνει πίσω του ένα μικρό, σχεδόν αόρατο, ίχνος: την αίσθηση ότι ο κόσμος μπορεί να είν...

Καλό ταξίδι Κάρολε… αγαπημένε μου φίλε… Σ’ ευχαριστώ που βρέθηκες και φώτισες το διάβα της ζωής μου. Είμαι ευγνώμων για όλα όσα πρόσφερες, τόσο σε μένα και την οικογένειά μου, όσο και στην πόλη μας. Παρακάτω.. από το προσωπικό μου αρχείο, συνέντευξη – αφιέρωμα στον Κάρολο Καμπελόπουλο, την εποχή που ήρθε στα Χανιά. Ο Κάρολος μιλά για όλους και για όλα, για την πορεία του, για τις διασημότητες που γνώρισε, για τους λόγους που επέστρεψε στα Χανιά, για το Μοναστήρι (1424) στην οδό «Χατζημιχάλη Νταλιάνη», για τα σχέδια του… κ.α. Αποσπάσματα από τα εγκαίνια της έκθεσής του στο χώρο του Billy Bo στο Κολωνάκι, πλάνα από το «Μοναστήρι» πριν την ανακαίνιση.. κλπ Τηλεοπτική εκπομπή «Πολιτιστική Ατζέντα», τηλεοπτικός σταθμός ΚΡΗΤΗ 1 (1990-1991)

Ευχαριστήριο του Solup για την έκθεση «Από τα Χανιά στο Αϊβαλί, ένα ταξίδι στο χρόνο» που πραγματοποιήθηκε στο ΚΑΜ 11 Σεπτεμβρίου - 8 Οκτωβρίου 2015. Το ευχαριστήριο δημοσιεύτικε στην προσωπική ιστοσελίδα του Solup "Υπέροχα Χανιά! (11 Σεπτεμβρίου- 8 Οκτωβρίου 2015) ΚΑΜ Η έκθεση «Από τα Χανιά στο Αϊβαλί, ένα ταξίδι στο χρόνο» τελείωσε στις 8 Οκτωβρίου. Μαζεύτηκε ενώ εγώ ήμουν μακριά. Οι Κρητικοί και οι Χανιώτες αγκάλιασαν το «Αϊβαλί», τις παρουσιάσεις, τα workshops, την ημερίδα και η συμμετοχή τους ήταν ιδιαίτερα θερμή και μαζική. Μιας και δεν μπόρεσα να βρεθώ στο κλείσιμό της, νιώθω την ανάγκη να επιστρέψω από εδώ και να ευχαριστήσω δημόσια όλους τους ανθρώπους που ένιωσαν δικό τους το « Αϊβαλί» κι έστησαν με πολύ τρέξιμο μια σειρά από τόσο πετυχημένες εκδηλώσεις: Την Μαρίνα Αρετάκη και την Άννα Λαμπαρδάκη από τον σύνδεσμο φιλολόγων Νομού Χανίων, την αντιδήμαρχο πολιτισμού Χανίων Βαρβάρα Περράκη, την πρόεδρο του ΚΑΜ Αμαλία Κωτσάκη, τον ήρωα της διοργάνωσης Λεωνίδα ...

Είναι στιγμές που τα συναισθήματα δεν μπορούν να εκφραστούν με λόγια Τα χέρια τρέμουν η ανάσα σβήνει η καρδιά σταματά εικόνες έρχονται και φεύγουν φευγαλέα στιγμές όμορφες, στιγμές ξέγνοιαστες στιγμές δημιουργίας στιγμές ζωής Και ύστερα… η σιωπή Μόνο δάκρυα πλημμυρίζουν τα μάτια. Λες και προσπαθούν να κρύψουν την πικρή πραγματικότητα Αγαπημένοι μου φίλοι Πώς να σας αποχαιρετίσω Πώς να σας πω το στερνό αντίο Κώστα και Φωτεινή… Φωτεινή και Κώστα Πολυαγαπημένοι μου φίλοι Σας ευχαριστώ που βρεθήκατε στο μονοπάτι της ζωής μου Θα ζείτε για πάντα στη μνήμη και στην καρδιά μου Καλό ταξίδι και καλή αντάμωση...   ….ύστερα στρέψαμε το βλέμμα στον ουρανό. Μια προσευχή βγήκε από τα χείλη Μια προσευχή στον Πανάγαθο να καλοδεχτεί εκείνους που πήραν το δρόμο της αιωνιότητας. Μια προσευχή στη Μάνα μας, την Παναγιά να δώσει δύναμη, υπομονή και κουράγιο σ’ αυτούς που έμειναν πίσω. Κι όλοι εμείς, εκεί, πάνω στο χάρτινο καραβάκι της ζωής συνεχίζουμε το ταξίδι μας στην άλλοτε φου...

Σχόλιο του Δημοσιογράφου Θανάση Παινεσάκη στην Εφημερίδα "Κόσμος της Πόλης", την Κυριακή 27 Ιουλίου 2014, αρ. φυλ. 361,  με τίτλο " Ο άνθρωπος κλειδί για τα Πολιτιστικά του Δήμου Χανίων" Αισθάνομαι την υποχρέωση να ευχαριστήσω θερμά το Δημοσιογράφο Θανάση Παινεσάκη για το σχόλιο του στην εφημερίδα "Κόσμος της Πόλης" και το οποίο με τιμά ιδιαίτερα. Σε αυτή την προσπάθεια που δεν είναι ατομική αλλά συλλογική, συμμετέχει σύσσωμο το προσωπικό της ΚΕΠΠΕΔΗΧ – ΚΑΜ, όπως φυσικά και το Διοικητικό της Συμβούλιο. Ενώ δεν πρέπει να ξεχάσουμε και την πολύτιμη βοήθεια των εθελοντών ταξιθετών που για άλλη μια χρονιά κάνουν τη δική τους προσπάθεια για την ομαλή λειτουργία του θεάτρου Ανατολικής Τάφρου.

Να είσαι επιφυλακτικός με τους κόλακες, γιατί ποτέ δε θα σου δώσουν σωστή συμβουλή. Δε  θα σου επισημάνουν ποτέ τα λάθη σου. Είναι και θα είναι πάντα δίπλα σου προσπαθώντας να φανούν εκμεταλλευόμενοι τη δική σου αξία. Διότι, λόγω κενότητας και ανικανότητας, είναι ο μόνος τρόπος να αποδείξουν ότι κάτι αξίζουν. Λειτουργούν σα φελλοί. Πάνε με το κύμα. Και γι αυτό δεν έχουν καμία αξία και δε χαίρουν καμίας εκτίμησης. Αντίθετα, να εμπιστεύεσαι και να εκτιμάς εκείνους που έχουν το θάρρος να σου λένε τη γνώμη τους, να σου λένε την αλήθεια όσο σκληρή κι αν είναι και να σου επισημαίνουν τα λάθη σου πρόσωπο με πρόσωπο, κοιτώντας σε στα μάτια. Αυτοί είναι που πρέπει να επιδιώξεις να  έχεις για συνοδοιπόρους σου στο δύσκολο δρόμο της ζωής σου. Αυτοί είναι που δεν πρόκειται ποτέ να σε προδώσουν. Αυτοί είναι που θα κάνουν τα πάντα για να σε προστατέψουν, βάζοντας μπροστά τον ίδιο τους τον εαυτό. Αυτοί είναι που σε μια δύσκολη στιγμή θα είναι δίπλα σου, σα βράχοι και δε θα λακίσουν σ...

Ας κάνουμε την υπόθεση ότι κάπου υπάρχει ένα λιβάδι με δέντρα.  Σε εκείνο το λιβάδι όλα τα δέντρα είναι ξερά… και ένα μόνο καρποφορεί.  Τότε όλοι το καμαρώνουν και τρέχουν να πάρουν και να γευτούν τους καρπούς του.  Όμως αλίμονο.  Μόνο λίγοι μπορούν, γιατί το δέντρο είναι ένα και μοναδικό και οι άνθρωποι πολλοί. Ο καλός αγρότης φροντίζει αυτό το δέντρο, το αγαπά και το προστατεύει.  Το ποτίζει, το κλαδεύει, απομακρύνει τα παράσιτα και τα ζιζάνια. Ξεριζώνει τα ξερά δέντρα στο υπόλοιπο λιβάδι και στη θέση τους φυτεύει άλλα, από τον καρπό του «ευλογημένου δέντρου», με την ελπίδα να φυτρώσουν κι άλλα σαν αυτό κι έτσι ακόμα περισσότεροι άνθρωποι να ωφεληθούν από τους πολύτιμους καρπούς. Ο κακός αγρότης ξεριζώνει όλα τα δέντρα. Και τα ξερά και το μοναδικό που καρποφορεί, και στη θέση τους φυτεύει γκαζόν για να κάνει εντύπωση… Τότε κάποιοι, που επίσης έχουν γκαζόν, τον θαυμάζουν και τον χειροκροτούν και κάποιοι άλλοι αναπολούν το ε...

Υπάρχουν στιγμές που η μοίρα έρχεται κοντά σου, δίπλα σου.    Σε κοιτά κατάματα με τα μεγάλα άψυχα μάτια της.    Το βλέμμα της σε διαπερνά, μπαίνει βαθιά μέσα σου.    Σου παγώνει την καρδιά.    Κάτι σου ψιθυρίζει κι εσύ σκύβεις το κεφάλι στη μάνα γη, τη ζωοδότρα.  Υπάρχουν στιγμές που τα λόγια είναι αδύναμα και οι πράξεις ανήμπορες  Υπάρχουν στιγμές που τα μάτια κλείνουν και ταξιδεύουν.    Ένα  ταξίδι  στα  βαθύτερα  μονοπάτια  της  ψυχής.   Εκεί  που  ο  άνθρωπος  δοκιμάζεται .   Ταξιδεύεις , δημιουργείς , πλάθεις  όνειρα  που  γκρεμίζονται από  την παγωμένη  ανάσα  του  ανέμου .   Ορθώνεις τα μάτια.    Κοιτάς τον ουράνιο θόλο.    Μια σιωπή.   Μια προσευχή.   Αφουγκράζεσαι τον άνεμο, που φέρνει χαρμόσυνα τραγούδια για κείνον που έρχεται...    Ένας ...

Λόγια, κρίσεις και απόψεις που αφορούν το πρόσωπό μου οδήγησαν τη σκέψη μου στα παρακάτω αδιαπραγμάτευτα προσωπικά μου συμπεράσματα: «Πάντα ήμουν, είμαι και θα είμαι ενεργό μέλος της κοινωνίας. Πάντα πρόσφερα, προσφέρω και θα προσφέρω όσο μπορώ, ότι μπορώ και όπως μπορώ στον πολιτισμό, ως Λεωνίδας Μανωλικάκης, ηθοποιός – σκηνοθέτης, τηρώντας πιστά την υπόσχεση που έχω δώσει πρώτα απ΄ όλα στον εαυτό μου από το 1983 μέχρι σήμερα.  Πάντα συνεργαζόμουν, συνεργάζομαι και θα συνεργάζομαι με οποιονδήποτε ζητήσει τη συμβολή μου. Πάντοτε παρείχα και θα εξακολουθήσω να παρέχω εθελοντικά την βοήθεια μου για την υλοποίηση δράσεων μη κερδοσκοπικού και κυρίως φιλανθρωπικού και κοινωνικού χαρακτήρα, εφόσον μπορώ και μου το επιτρέπει ο ελεύθερος χρόνος μου, η αντοχή μου και η υγεία μου. Είναι δικαίωμά μου, συνταγματικά κατοχυρωμένο, και αποκλειστικά και μόνο δική μου απόφαση για το πώς θα χρησιμοποιήσω τον ελεύθερο χρόνο μου και κανείς μπορεί να με υποχρεώσει, αλλά ούτε ...

Με ένα τραγούδι αποχαιρετίσαμε τον αγαπημένο μας φίλο. Αμίλητοι στεκόμασταν εκεί και σιγοτραγουδούσαμε, έχοντας στο μυαλό μας τον Αντώνη. Άλλοι έσκυβαν να δουν, άλλοι κρατήσαμε κλειστά τα μάτια φέρνοντας στο μυαλό μας θύμησες μακρινές. Πήραμε το δρόμο του γυρισμού, μ’ ένα δάκρυ να κυλάει στο μάγουλό μας. Σε εκείνο το δρόμο τον πολυσύχναστο μα και τον τόσο άδειο, περπατούσαμε με σκυμμένο το κεφάλι. Αφουγκραζόμουν τις φωνές και το ανέμελο παιχνίδι των παιδιών στο διπλανό σχολείο και έφερνα στη μνήμη μου εκείνη τη φωτογραφία, που στεκόμασταν δίπλα δίπλα στη σκάλα του δικού μας σχολείου. Από τη μια πλευρά του δρόμου, ψυχές που ετοιμάζονται για το θαύμα της ζωής θυμίζοντας μας ότι η ζωή συνεχίζεται και από την άλλη … Η ζωή είναι γεμάτη αντιθέσεις. Ένα παιχνίδι, ένα χαμόγελο, ένα δάκρυ κι ένα κουδούνι που σημαίνει το τέλος του διαλείμματος…. Καλό σου ταξίδι αγαπημένε μου φίλε και καλή αντάμωση…